Kształcenie zdolności u dzieci

22 lipca 2013 | Autor | Kategoria: Analizy, Polska

mzszRozwijanie zarówno zdolności umysłowych, jak i uzdolnień twórczych u dzieci i młodzieży najczęściej odbywa się przez takie działania stymulacyjne, które doprowadzają do wykonania przez uczniów wytworów w danej dziedzinie aktywności, np.: plastycznej, gdzie wytworami są między innymi rysunki i szkice; muzycznej, gdzie można układać piosenki i komponować melodie oraz literackiej, w której tworzy się bajki, baśnie, wiersze i opowiadania. Nauczyciel odgrywa bardzo istotną rolę w rozwijaniu uzdolnień uczniów. Przez działania stymulacyjne uczy młodych ludzi rozumienia świata oraz samych siebie w sposób coraz bardziej  świadomy i kompetentny.

Dziecięca inteligencja rozwija się podczas takich procesów jak dostrzeganie wzajemnych relacji i związków między przedmiotami, zdarzeniami oraz sytuacjami, a także podczas późniejszego wykorzystywania zdobytej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania napotykanych problemów, również własnych. Nauczyciel przez właściwy dobór strategii nauczania może stwarzać uczniom uzdolnionym  liczne okazje do podejmowania działań, które rozwiną ich potencjał, a w konsekwencji umożliwią im odniesienie sukcesu.

Szkoła przewiduje różne formy pracy dydaktycznej z uzdolnionym uczniem, jednak ważne jest to, aby był to krok przemyślany, a forma była odpowiednio dobrana dla danego ucznia. Wśród wyżej wymienionych form wymienić można:
1)    przeniesienie ucznia na wyższy poziom nauczania, czyli do wyższej klasy, co oznacza dla niego przejście do grupy wiekowo starszej oraz przyspieszenie w nauczaniu wszystkich przedmiotów programowych;
2)   korzystanie z rozszerzonego programu nauczania przy jednoczesnym uczęszczaniu do normalnej klasy;
3)  przyspieszenie w nauczaniu dotyczące jednego lub większej liczby przedmiotów przez uczęszczanie na wybrane zajęcia z kolegami ze starszych klas;
4)    nauczanie specjalne opierające się na indywidualnym planie i rozkładzie zajęć;
5)    wydłużenie dnia nauki w szkole o dodatkowe godziny przeznaczone na zajęcia specjalistyczne;
6)    uczestniczenie przez ucznia w dodatkowych kursach edukacyjnych.

Jednym z najważniejszych czynników wpływających na to, aby proces kształcenia zdolności uczniów przebiegał prawidłowo, jest osoba nauczyciela, ponieważ to on odpowiada za wspieranie rozwoju uczniów. Zadaniem nauczyciela jest  stwarzanie różnorodnych sytuacji z zakresu wszystkich dziedzin wiedzy oraz organizowanie działalności uczniów w taki sposób, aby sami mogli doświadczać, badać, stawiać pytania i poszukiwać odpowiedzi. Dzieci są ciekawe świata ze swojej natury, więc czasami niewiele potrzeba poza wzbudzeniem ich zainteresowania i zaangażowania, aby stały się aktywne.

Nauczyciel przez planowanie i stwarzanie sytuacji edukacyjnych może zainteresować uczniów różnymi dziedzinami wiedzy oraz wpływać na rozwój ich zdolności w tych dziedzinach. Istotne jest wzbudzanie ciekawości świata i zainteresowania poszczególnymi dyscyplinami już od najmłodszych lat. Dzięki temu możliwe stanie się dostarczanie wielostronnych, zróżnicowanych doświadczeń oraz stwarzanie możliwości rozwoju w zależności od zainteresowań i potrzeb dzieci. Bowiem głównym celem edukacji jest wspomaganie rozwoju ucznia w sferach: intelektualnej, fizycznej, emocjonalnej, psychicznej i estetycznej, które przygotuje go do współdziałania i współżycia w społeczeństwie. Najważniejsze zadania wspierające rozwój dzieci zostały wymienione w programie nauczania zintegrowanego dla klas I-III i polegają one na:
1)    „wspieraniu dziecka w zdobywaniu wiedzy, umiejętności i sprawności działania we wszystkich dziedzinach życia i nauki;
2)    rozwijaniu postawy badawczej i twórczej, ciekawości poznawczej, zainteresowań różnymi dziedzinami rzeczywistości;
3)    umożliwieniu dziecku wielostronnej ekspresji twórczej: plastycznej, muzycznej, werbalnej, ruchowej;
4)    zapewnieniu uczniom wszechstronnego rozwoju osobistego w sferze intelektualnej, emocjonalnej i społeczno-etycznej;
5)    rozwijaniu wewnętrznej motywacji, pozytywnej samooceny, własnej wartości, a nawet pewności siebie w określonych sytuacjach;
6)    rozwijaniu kompetencji posługiwania się prostymi metodami poznawania rzeczywistości, takimi jak: obserwacja, proste doświadczenia i eksperymenty;
7)    kształceniu umiejętności poszukiwania, porządkowania i wykorzystania informacji z różnych źródeł;
8)    wdrażaniu do poznawania i rozumienia innych ludzi, współżycia z nimi: w rodzinie, szkole i społeczności lokalnej; wczuwania się w ich sytuacje oraz potrzeby;
9)    umożliwianiu dzieciom wypowiadania swoich myśli i odczuć, krytycznej oceny, np. na temat poprawności czy adekwatności wykonanych zadań;
10)    stwarzaniu sytuacji, w których dziecko poznaje i akceptuje siebie, swoje potrzeby i uczucia.” (D. Czelakowska, 2007, s. 194-195)

Rzeczywisty rozwój ucznia dokonuje się przez, wynikającą z własnej potrzeby, jego aktywność poznawczą, wewnętrzną motywację, zauważanie istotnych sytuacji problemowych oraz poszukiwanie i przetwarzanie informacji w celu proponowania możliwych rozwiązań.

Warto również zwrócić uwagę na sprawowanie właściwej opieki zarówno nad uczniami zdolnymi, jak i pozostałymi uczniami oraz zwiększać świadomość i odpowiedzialność nauczycieli ze względu na to, że mają bardzo duży wpływ na rozwój zainteresowań i zdolności uczniów.

Maria Zaręba-Szpyt

Autorka jest absolwentką Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, pedagogiem specjalnym wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, terapeutą.

Bibliografia:
1.    Bonar J. (red.): Przygoda z klasą. Program nauczania zintegrowanego dla klas I-III, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 2002
2.    Czelakowska D.: Inteligencja i zdolności twórcze dzieci w początkowym okresie edukacji. Rozpoznawanie i kształcenie, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2007
3.    Hanisz J.: Program wczesnoszkolnej zintegrowanej edukacji XXI wieku. Klasy I-III, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1999

 

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
Tagi: , , , ,

Komentarze:

Napisz nowy komentarz

1310