Samoocena i samokontrola ucznia

10 lipca 2013 | Autor | Kategoria: Analizy, Polska

mzszJednym z celów kształcenia jest osiągnięcie przez ucznia chęci i umiejętności samokształcenia. Konsekwencją tego jest przejście z oceniania i kontrolowania dokonywanego przez nauczyciela do samooceny i samokontroli ucznia. Samokształcenie jest możliwe wtedy, kiedy uczeń potrafi w sposób samodzielny skontrolować zarówno plany własnego rozwoju, jak i później ich realizację. Jest to związane z umiejętnością dokonywania samooceny i samokontroli, do których ucznia powinien stopniowo przygotowywać nauczyciel. Osiągnięcie tej umiejętności jest tożsame z osiągnięciem głębszej świadomości własnych możliwości i podejmowanych działań oraz osiągnięciem kolejnego, wyższego poziomu na ścieżce kształcenia.

Na początkowym etapie edukacji kluczową rolę pełni ocena wystawiana przez nauczyciela. Wraz z przechodzeniem na kolejne etapy edukacyjne coraz większą rolę odgrywa ocenianie dokonywane przez samego ucznia w procesach samooceny i samokontroli. Procesy te mają w efekcie doprowadzić do opanowania umiejętności samokształcenia, czyli przejęcia kontroli nad własną ścieżką edukacyjną, a jednocześnie przygotowania do dorosłego życia w danym społeczeństwie.

Wskaźnikiem dobrze dokonanej samooceny jest jej odniesienie do oceny wystawionej przez nauczyciela. Warunkiem jest systematyczna i szczera współpraca uczniów z nauczycielami, podczas której dokonywana jest kontrola, analiza oraz ewaluacja osiągnięć ucznia i jego postępów w nauce.

Wprowadzenie do procesu nauczania – uczenia się samooceny i samokontroli zwiększa skuteczność działań dydaktyczno – wychowawczych podejmowanych przez nauczyciela. Dzieje się tak ponieważ nauczyciel nie ma już obowiązku ciągłego sprawowania kontroli nad pracą ucznia, lecz robi to w sposób doraźny. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że samoocena i samokontrola nie mogą całkowicie zastąpić kontroli i oceny osiągnięć ucznia dokonywanych przez nauczyciela. Stanowią one jedynie ich uzupełnienie i dynamizują proces kształcenia poprzez umożliwienie zwiększenia zakresu pracy nauczyciela w kwestii organizacyjnej, wychowawczej oraz dydaktycznej.

Zdobycie przez ucznia umiejętności dokonywania własnej oceny i kontroli stanowi warunek do planowania, przygotowania i działania w skuteczny sposób. Dlatego tak ważne jest przygotowanie uczniów, za które odpowiedzialni są nauczyciele, do należytego i rzetelnego dokonywania tych czynności.

Ciekawą propozycją dotyczącą regularnej samooceny i samokontroli jest wypełnianie przez uczniów kart samooceny lub prowadzenie przez nich dzienniczków i kalendarzy w tym zakresie.  Każdy uczeń mógłby dokumentować swoje osiągnięcia na każdym etapie edukacyjnym – w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum. Samoocena ucznia powinna być uwzględniania przy wystawianiu oceny przez nauczyciela. Prowadzenie własnej dokumentacji przez ucznia wpływa korzystnie na jego zaangażowanie i aktywność w procesie wychowania.

Samokształcenie to zagadnienie, które wciąż wymaga uwagi i pracy, jednak bez nauczenia ucznia dokonywania samokontroli i samooceny niemożliwe jest podniesienie jakości kształcenia.

Maria Zaręba-Szpyt

Autorka jest absolwentką Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, pedagogiem specjalnym wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, terapeutą.

Bibliografia:
1.    Corno L.: Encourage students to take responsibility for learning and performance, Elementary School Journal, 1992
2.    Półturzycki J.: Dydaktyka dla nauczycieli, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń, 2004

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
Tagi: , , , ,

Komentarze:

Napisz nowy komentarz

2044