Łodo: Szkoła bez przemocy

24 sierpnia 2012 | Autor | Kategoria: Matka w sieci, Temat miesiąca

Z początkiem września do szkół w całej Polsce ruszą kolejni uczniowie. Dzieci i młodzież podejmą edukację w kolejnym roku szkolnym, a ich rodzice, opiekunowie oraz policja po raz kolejny staną przed zadaniem zapewnienia im bezpieczeństwa. Jest to rzecz bardzo trudna i wymagająca ciągłego działania na rzecz uświadomienia samym uczniom konieczności dbania o bezpieczeństwo własne i innych w czasie, który spędzają w szkole oraz w drodze do niej.

Gdy przyglądamy się szkolnej społeczności, nietrudno zauważyć jak bardzo zróżnicowana i barwna jest to grupa. Od najmłodszych lat uczniowie placówek edukacyjnych spędzają ze sobą po parę godzin dziennie na nauce, zabawie oraz przystosowaniu do życia w społeczeństwie. To szkoła jest instytucją, w której człowiek po wyjściu z domu przechodzi najważniejszy i najbardziej intensywny proces socjalizacji. W jaki sposób uczeń czuje się w grupie, decyduje o jego rozwoju indywidualnym i rozwoju umiejętności nawiązywania oraz budowania znajomości i przyjaźni. Dlatego bardzo ważne jest zapewnienie przede wszystkim bezpieczeństwa wśród uczniów oraz regulacja interakcji między uczniami.

Przemoc zarówno psychiczna jak i fizyczna między jednostkami oraz grupami w szkole jest bez wątpienia nadal aktualnym problemem, choć jak wynika z badań, często Polacy przeceniają skalę zjawiska w szkołach, niezależnie od tego czy posiadają dzieci (w 2011 roku 88 % ankietowanych w badaniu reprezentatywnym programu Szkoła bez Przemocy odpowiedziało, że przemoc w szkołach jest bardzo poważnym zagrożeniem). Niezależnie jednak od opinii publicznej, problem istnieje i choć eskalacja na przestrzeni lat 2006 – 2011 jest niewielka, to nie ma mowy o zmniejszeniu skali zjawiska. W 2011 roku przynajmniej 48 % uczniów doświadczyło przemocy psychicznej na sobie, a 77 % było świadkiem takiej agresji wobec kogoś innego.

Jak walczyć z przemocą w szkole? Odpowiedź nie jest prosta. Jest to zjawisko wszechobecne w polskich szkołach, najbardziej w podstawówkach i gimnazjach, i co najważniejsze nie do końca prawidłowo interpretowane. Dorośli nie związani ze szkołą przeceniają wagę zjawiska, a nauczyciele w szkołach są przekonani, że przypadki przemocy są sporadyczne. Najważniejsze w obliczu takiej sytuacji jest poprawienie kontaktu między rodzicami, nauczycielami, a dziećmi tak, aby stan ich bezpieczeństwa pod względem kontaktu z rówieśnikami był zawsze jawny.

Otoczenie szkoły i jego wpływ na bezpieczeństwo jest równie ważne, co sytuacja wewnątrz społeczności szkolnej. Najbliższe środowisko placówki, w której uczą się dzieci i młodzież bywa źródłem nadużyć ze strony uczniów lub osób trzecich, które mogą poważnie zagrażać bezpieczeństwu podopiecznych. Jednym z głównych problemów jest łatwy dostęp młodzieży do alkoholu, wyrobów tytoniowych oraz narkotyków zarówno miękkich jak i twardych. Mimo przeprowadzanych profilaktycznie akcji zarówno przez sprzedawców, jak i policję, dzieci i młodzież szkolna są w stanie nadal kupić alkohol i papierosy w okolicy szkoły. Ponad połowa uczniów już w podstawówce pierwszy raz mastyczność z alkoholem.

Jednak nie tylko legalne używki są obecne w środowisku szkolnym. Jak wynika z danych statystycznych policji, ilość przestępstw narkotykowych w szkołach rośnie; w 2010 roku tylko w podstawówkach i gimnazjach wykryto 520 takich zdarzeń, a w 2011 już 669 i skala zjawiska rośnie. Najczęściej uczniowie deklarują kontakt z miękkimi narkotykami, czyli produktami z konopi indyjskich, rzadziej z narkotykami twardymi, jednak nie są one nieobecne, np. amfetamina używana przez uczniów szkół średnich do wytężonej nauki. Problem narkotyków w szkole nadchodzi zazwyczaj z zewnątrz; istnieją dilerzy operujący przy szkołach, dzieciom są rozdawane próbki lub sprzedawane małe ilości po promocyjnych cenach. Największym problemem jest często nieświadomość rodziców i nauczycieli, jeśli chodzi o obecność tego rodzaju problemu. Często wystarczy zwrócić uwagę na zachowanie dziecka, nawiązać bliższy kontakt. Czasami jednak sytuacja uniemożliwia zidentyfikowanie problemu narkotykowego, szczególnie w przypadku dzieci ze środowisk patologicznych lub rodzin niepełnych. Korzystanie z narkotyków, również częste lub uzależnienie, często wynika z braku zaspokojenia podstawowych potrzeb jednostki, takich właśnie jak potrzeba bezpieczeństwa lub bliskości. W sytuacji, gdy uczeń nie ma prawidłowego otoczenia, które jest w stanie zapewnić spełnienie najbardziej elementarnych potrzeb, może sięgnąć po narkotyki. W takim wypadku na szkole oraz policji ciąży obowiązek zidentyfikowania problemów, co może nie być łatwe przy braku współpracy z rodziną. Dlatego tak ważnym jest dobry kontakt pomiędzy opiekunem ucznia, uczniem oraz przedstawicielami szkoły.

We wrześniu razem z początkiem roku szkolnego rozpoczynają się różne programy mające zapewnić bezpieczeństwo uczniom poza szkołą. Tego rodzaju programem jest Bezpieczna Droga do Szkoły, skierowana głównie do młodszych uczniów tak, aby od początku dziecko umiało zadbać o swoje bezpieczeństwo w drodze do szkoły, ale też przewiduje pomoc i działania profilaktyczne ze strony policji. Uczniowie poza szkołą, szczególnie ci młodsi są narażeni m.in. na kradzieże lub kontakt z dilerami.

Z upływem każdego roku sytuacja, jeśli chodzi o bezpieczeństwo uczniów się zmienia, pojawiają się nowe programy i sposoby walki o bezpieczeństwo podopiecznych, lecz również nowe również nowe formy zagrożeń, którym trzeba stawić czoło. Doskonałym przykładem są dopalacze, które jeszcze jakiś czas temu były poważnym zagrożeniem i symbolem rozkwitu ery designer drugs, jednak w momencie, gdy zagrożenie stało się realne przede wszystkim dla dzieci i młodzieży szkolnej problem został rozwiązany. Nie zawsze jednak nowe zjawiska zagrażające uczniom da się wyeliminować z życia. Nowymi formami przemocy w szkołach są między innymi cyberbullying oraz przemoc seksualna. Obecnie w polskich szkołach nie są to zjawiska tak powszechne jak przemoc psychiczna lub fizyczna, jednak często opiekunowie i nauczyciele nie zdają sobie sprawy z nowych oblicz zagrożeń w szkołach. Cyberbullying, czyli cyberprzemoc, to prześladowanie lub nękanie za pomocą elektronicznych środków przekazu takich jak internet lub telefony. Jest trudna do wykrycia dlatego, że uczniowie prześladowani często nie ujawniają tego typu problemów, a komputer lub telefon to narzędzia prywatne, nad którymi mogą mieć kontrolę i w razie potrzeby ukrywać wiadomości lub treści, które wskazałyby na prześladowanie.

Od lat w polskich szkołach o bezpieczeństwo podopiecznych walczą nauczyciele, rodzice i sami uczniowie. Odbywa się to na wielu poziomach, przede wszystkim przez programy profilaktyczne i poprawianie kontaktu między kluczowymi stronami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo w szkole. To przymierze jakie mogą zawrzeć uczniowie, rodzice, nauczyciele i przedstawiciele policji jest kluczowym dla tego, aby sytuacja była przejrzysta i można było identyfikować zagrożenie oraz adekwatnie reagować. Mówi się, że ofiarą przemocy są wszyscy, zarówno ci, którzy jej doświadczają jak i sprawcy. Walka o bezpieczeństwo szkoły od wewnątrz społeczności szkolnej jest podstawą, aby uczniowie mogli się czuć bezpieczni, mieli świadomość swoich problemów oraz problemów społeczności i tego w jaki sposób je można rozwiązywać. Programy profilaktyczne i zajęcia prowadzone przez nauczycieli odnośnie przemocy i zagrożeń w szkołach mają duże znaczenie, jednak najważniejszy jest kontakt osobisty z uczniami rodziców i nauczycieli. Możliwość dialogu oferuje często nie tylko penalizację negatywnych zachowań, ale dotarcie do problemu ucznia i rozwiązanie go w sposób, który będzie indywidualną odpowiedzią na złą sytuację dziecka.

Nie da się jednoznacznym stwierdzeniem podsumować kwestii bezpieczeństwa, jednak sytuacja, o ile jest skomplikowana i ulega dynamicznym przemianom, to według raportu Szkoła Bez Przemocy w roku 2011 większość uczniów czuje się bezpiecznie w swojej szkole, 63 % uczniów ocenia, że przemoc w szkole nie poważnym problemem, a 30% uważa, że ich szkoła radzi sobie z tym problemem bardzo dobrze.

Mikołaj Łodo

Tekst powstał przy pomocy:

Szkoła bez przemocy – raport główny – 2011 http://www.szkolabezprzemocy.pl/1391,przemoc-w-szkole-maj-2011 http://www.statystyka.policja.pl/portal/st/840/74957/Przestepstwa_w_szkolach.html
http://www.bezpiecznadroga.lotos.pl/

 

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
Tagi: , , , , ,

Komentarze:

Napisz nowy komentarz

3293